สติเป็นเครื่องกั้นกระแสจิต
สติคือความรู้สึกได้ทันท่วงที ในเมื่อใจเรามันคิดอะไรขึ้นมา รู้ทันทีแล้วก็รั้งได้ทันที พระพุทธเจ้าจึงตอบปัญหาของมาณพคนหนึ่งว่า “สติเป็นเครื่องกั้นกระแสจิต” เมื่อมาณพหนุ่มนั้นถามว่า “อะไรเป็นเครื่องกั้นกระแส”
กระแสของใจที่มันไหลไปที่ต่างๆ เขาเรียกว่ากระแส กระแสน้ำ กระแสคลื่น กระแสลม กระแสใจมันก็ไหล เกิดอะไรขึ้นในใจ เราถามว่าใช้อะไรเป็นเครื่องกั้น พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า “สะติ เตสัง นิวาระนัง” บอกว่า สตินั่นแหละเป็นเครื่องกั้นกระแส เป็นเครื่องหยุดยั้งความคิดไว้ไม่ให้ไหลตามอารมณ์อันนั้น
เช่นว่า พอเกิดความโกรธ รู้ตัวปุ๊ป หยุดมันเสีย ยั้งมือไว้ ยั้งปากไว้ อย่าด่าออกไป อย่าชก อย่าหยิบอาวุธ อย่าทำอะไร ยั้งไว้ ถ้าเราทำอย่างนี้ก็เรียกว่ามีการเหนี่ยวรั้ง มีการบังคับตัวเอง คนเราถ้าบังคับตัวเองได้มากเท่าใด ยิ่งเป็นผู้ประเสริฐมากเท่านั้น คนที่ประเสริฐคือคนที่บังคับตัวเองได้ ถ้าไม่บังคับตัวเองได้ก็ไม่ประเสริฐอะไร ความใหญ่ของคนมันอยู่ที่การบังคับตัวเอง ถ้าไม่รู้จักบังคับตัวเอง เขาตั้งให้ใหญ่เท่าใด มันก็ใหญ่ไม่ได้เรื่องนั่นแหละ สำคัญมันอยู่ตรงนี้
เพราะฉะนั้นเราจะต้องฝึกบังคับตัวเองไว้ เหนี่ยวรั้งไว้ อย่าให้เกิดอารมณ์เช่นนั้น
ที่มา: ปาฐกถาธรรมเรื่อง “ตามรอยพระพุทธบาท” วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๑๗ ณ โรงเรียนพุทธธรรม วัดชลประทานรังสฤษฎ์ หลวงพ่อปัญญานันทภิกขุ
บุญอื่นๆ ที่คุณอาจสนใจ: