คำถาม: มีฆราวาสบางท่าน ด้วยหน้าที่การงานบังคับทำให้ศีลไม่บริสุทธิ์จะสามารถปฏิบัติธรรมได้ตลอดรอดฝั่งหรือเปล่าครับ? หรือถ้ายังรักษาศีลให้บริสุทธิ์จริงๆ ไม่ได้ควรวางใจอย่างไรครับ?

ก็ควรที่จะพยายามรักษาศีล ๕ ให้ได้เป็นปกติเท่าที่จะทำได้ การที่จะรักษาศีล ๕ ให้ได้เป็นปกติ คนทั้งหลายก็ต้องมีปัญญาที่จะพิจารณาเห็นโทษของการผิดศีลและรักษาศีล ๕ ให้เป็นปกติ แต่บางทีการรักษาศีลก็เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันและหน้าที่การงานต่างๆ อันนี้เรื่องของกิเลส เราจะทำกิเลสได้มั้ยมันก็อยู่ที่ความตั้งใจจริงของเรา ว่าเราอยู่ในสังคมนั้น เราจะเอาศีลบารมีเราหรือจะย่อหย่อน อันนี้มันก็แล้วแต่กำลังบารมี กำลังจิตใจของแต่ละคน ว่าเราจะมีความเข้มแข็งในจิตใจของเรานั้นมากน้อยขนาดไหน ถ้ากำลังใจเราย่อหย่อน ศีลบารมีเราก็ย่อหย่อนไปด้วย บางทีเราก็อนุโลม บางครั้งเราก็ทำผิดศีล หรือบกพร่องในศีลข้อใดข้อหนึ่ง แต่ว่าถ้าเราพิจารณาด้วยปัญญาเห็นโทษของการกระทำผิดศีลธรรมจริงมันจะเห็นประโยชน์และก็จะไม่ยอมที่จะล่วงละเมิดศีล มีสัจจบารมี มีศีลบารมีที่จะรักษากาย วาจา ให้สงบ

คำถาม: แล้วจะสามารถปฏิบัติธรรมได้ไหมครับ?

มันก็ปฏิบัติได้ แต่ว่ามันก็ไม่มั่นคง พื้นฐานของจิตไม่มั่นคง ถ้าศีลบกพร่องนะ มันไม่บริบูรณ์ เราจะนั่งสมาธิ เจริญภาวนาก็ได้แต่ว่าเหมือนกับเราสร้างอาคารมาหลังหนึ่ง รากฐานมันไม่มั่นคงจะพังลงมาวันใดวันหนึ่งก็ได้ เหมือนกับที่เขาสร้างตึกมา แล้วตึกล้มตึกถล่ม พอรากฐานตอม่อ หรือว่าโครงสร้างไม่ดี มันก็อาจจะล้มได้ ศีลก็เหมือนพื้นฐานเหมือนตอม่อ มั่นคงเป็นปกติ พอเราสร้างสมาธิบารมี ปัญญาบารมีขึ้นมม มันจะมั่นคงมาก มันจะไม่เสียหาย แต่ว่าถ้าศีลเรายังบกพร่องเนี่ย ทำสมาธิ ภาวนา ถ้ากิเลสเกิดขึ้น ก็เสียหายได้ มันกลับมาทำผิดศีลอีกได้ มันก็เลยว่ามันก็เกี่ยวข้องซึ่งกันและกัน

จากหนังสือ “ถามตอบปัญหาธรรม เล่ม ๑” ท่านอาจารย์พระอัครเดช (ตั๋น) ถิรจิตโต