เรื่องเล่าที่ ๑๐ เสียสละเพื่อนกกระสา

เศรษฐีพ่อค้าเพชรพลอยคนหนึ่งเป็นคนวัตถุนิยม หรือพูดง่ายๆ ว่าเป็นคนบ้าสมบัติ แต่ถึงกระนั้นเขาก็ยังมีใจอยากทำบุญเป็นครั้งคราว วันหนึ่งเขานิมนต์พระผู้ใหญ่รูปหนึ่งไปฉันอาหารที่บ้าน เมื่อถวายอาหารท่านแล้ว เขาก็ออกไปทำภารกิจที่หน้าบ้าน

นกกระสาตัวหนึ่งที่มักจะป้วนเปี้ยนอยู่ในละแวกนั้น บินเข้ามาในห้องที่ท่านกำลังฉันอาหารอยู่ตามลำพังทางหน้าต่าง มันเห็นเม็ดทับทิมที่เศรษฐีวางทิ้งไว้บนโต๊ะ ด้วยความตะกละมันจึงเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเศษเนื้อ มันดีใจมากรีบจิกเม็ดทับทิมกลืนลงคอไปเลย พระท่านเห็นเหตุการณ์แต่ท่านส่งเสียงห้ามไม่ทัน

เมื่อเศรษฐีกลับเข้ามาในห้องและมองไม่เห็นเม็ดทับทิมของเขา เขาเกิดความสงสัยทันทีว่าพระจะหยิบของๆ เขาไป ไม่มีมนุษย์หน้าไหนนอกจากพระและตัวเขาเองที่เดินเข้าออกห้องนั้น โดยไม่รอช้า เขาถามท่านทันทีถึงเม็ดทับทิมของเขา ท่านก็ได้แต่ปฏิเสธว่าท่านไม่ได้เอาไป โดยไม่เอ่ยถึงนกกระสา นั่นเป็นเพราะท่านทราบกิตติศัพท์ว่าเขาเป็นคนงกสมบัติและไม่ค่อยจะมีเมตตาต่อผู้อื่น ถ้าเขารู้ว่านกกระสากลืนเม็ดทับทิมไป เขาจะต้องฆ่านกแน่ๆ เพื่อจะเอาของๆ เขากลับคืนมา

เศรษฐีพยายามเค้นให้พระสารภาพ เขาให้ลูกน้องจับท่านไว้แล้วตี เพื่อให้ท่านบอกว่าเม็ดทับทิมอยู่ที่ไหน แต่ท่านก็นิ่งเงียบ แม้จะถูกทรมานหนักขึ้นๆ ท่านก็ไม่ปริปากพูด ท่านคิดว่าท่านอดทนยอมเจ็บดีกว่าปล่อยให้เศรษฐีไปฆ่านก ชีวิตของนกกระสาสำคัญกว่าความเจ็บปวดของท่านเอง แต่ขณะที่ท่านกำลังโดนทรมานอยู่นั้น เจ้านกกระสาตัวเดิมก็บินเข้ามาอีกครั้งทางหน้าต่าง มันเดินวนเวียนดูเหตุการณ์ด้วยความสงสัยว่า เหตุใดพระภิกษุผู้ทรงศีลจึงโดนทรมาน มันย่างเข้าไปใกล้เศรษฐีผู้กำลังอารมณ์หงุดหงิดสุดๆ ด้วยความเสียดายทับทิม เขากำลังอยากจะระบายอารมณ์ร้ายอยู่พอดี เขาจึงเตะเจ้านกกระสาอย่างแรงจนลอยกระเด็นไปโดนกำแพงคอหักตายในบัดนั้น

เมื่อนกกระสาตาย พระจึงบอกว่าของที่เขากำลังหาคงจะอยู่ในท้องนก เศรษฐีผ่าท้องนกดูทันที และเขาก็เจอเม็ดทับทิมนั้น เศรษฐีรู้สึกเสียใจที่ได้ทำร้ายพระผู้ทรงศีล เขารู้ว่าเขาได้ทำบาปอย่างมหันต์ จึงรีบขอขมาท่าน ซึ่งท่านก็ได้ยกโทษให้

ท่านอาจารย์กล่าวว่า นี่เป็นตัวอย่างของผู้มีจิตใจสูงเปี่ยมไปด้วยเมตตากรุณา บางทีคนเราอาจยอมลำบากเดือดร้อนเพื่อช่วยคนที่เรารักหรือช่วยเพื่อน พระท่านยอมถูกทรมานแม้เพื่อช่วยชีวิตนกกระสาตัวหนึ่งเท่านั้น เมตตาจึงถือว่าเป็นอัปปมัญญา คือธรรมที่แผ่ไปไม่มีประมาณในมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายอย่างกว้างขวางสม่ำเสมอไม่มีขอบเขต

จากหนังสือ “โหลหนึ่งก็ถึง คุณธรรม ๑๒ ประการเพื่อความสำเร็จในการศึกษาวิถีพุทธ”