คำถามที่ ๓๘

สภาพจิตในช่วงที่กำลังจะสิ้นลมนั้นมีความสำคัญต่อภพชาติใหม่มากเพียงใด จะมีอิทธิพลเหนือกว่าการกระทำที่สะสมมาตลอดชีวิตหรือไม่อย่างไร

คำตอบ

สำคัญมาก เพราะเป็นตัวนำไปสู่ภพชาติใหม่ในช่วงสุดท้ายของชีวิต จะมีภาพนิมิตเป็นสัญญาจากอดีตเกิดขึ้นในจิตใจ จะรุนแรง น้อยคนที่จะควบคุมสติได้ ถ้าเรามีความเก็บกดเรื่องไม่ดีอยู่ในใจที่เราไม่เคยปล่อยวาง สำหรับคนที่ไม่เคยภาวนา ไม่เคยได้ดูข้างใน จะมีอะไรหลายสิ่งหลายอย่างที่เก็บกดไม่ยอมรับ ไม่รับรู้แต่มันมีอยู่ เราเก็บกดได้ในชีวิตประจำวัน ปิดบังไม่ให้ใครทราบได้ แต่ช่วงสุดท้ายของชีวิตอะไรที่มันอยู่ข้างใน มันก็จะออก เก็บไม่อยู่

ถ้าเรามีอะไรที่รุนแรง ที่ไม่ดีหรืออาจจะเป็นสิ่งที่ไม่เลวร้ายมาก แต่เรารู้สึกว่าไม่ดี ด้วยความคิดผิดหรือความหลงผิด ดังนั้นอาจจะเป็นเหตุที่ทำให้จิตสุดท้ายเป็นจิตอกุศล ซึ่งจะนำไปสู่ภพภูมิที่ไม่น่าอยู่ในระดับใดระดับหนึ่ง แต่เราจะต้องอยู่ในภพภูมินั้น นานเท่าไหร่มันจะขึ้นอยู่กับบุญบาปที่เราเคยทำไว้เป็นประจำ ในกรณีของคนดีคนที่มีคุณธรรม คนที่มุ่งมั่นในทานในศีลในภาวนาตลอดชีวิตก็อยู่ในภพภูมินั้นไม่นาน แล้วผลบุญที่เคยทำไว้ก็จะนำไปสู่ภพภูมิที่ดี ที่น่าอยู่ต่อไป

การภาวนาของเรา มีส่วนหนึ่งคือการชำระจิตใต้สำนึก สิ่งที่เราเคยเก็บกดไว้ เราก็ใช้ภาวนาค่อยๆ ชำระ ค่อยๆ ปล่อยวาง ความยึดมั่นถือมั่นในอัตตาตัวตนน้อยลง ความยึดมั่นถือมั่นในสัญญาเก่าน้อยลง ก็มีส่วนในการเตรียมจิตให้เผชิญหน้ากับความตาย อย่างนักปราชญ์หรือผู้ที่ไม่ต้องกลัวสิ่งใดเลย เป็นงานที่เราต้องทำ

สำหรับผู้ที่มีหน้าที่ดูแลคนไข้ ผู้ที่อยู่ในวาระสุดท้ายของชีวิต สิ่งสำคัญคือการพยายามน้อมจิตของผู้ใกล้ตายนั้นให้คิดแต่ในเรื่องที่ดี เท่าที่จะทำได้ ให้ระลึกอยู่ในคุณงามความดีที่เคยทำไว้ และถ้าเรายังมีอะไรอยู่ในใจ ยังโกรธคนนั้น ยังเกลียดคนนี้ เราต้องพยายามชักชวนให้รีบให้อภัย ควรจะเป็นเวลาที่ว่าทำเรื่องต่างๆ ที่ยังค้างอยู่ในใจให้มันหมดไป เราเน้นในเรื่องการให้อโหสิกรรม ถ้าเรารู้ว่าคุณพ่อ คุณแม่ หรือผู้ใหญ่หรือใครก็ตาม ยังไม่พอใจกับลูกคนนั้นหลายคนนี้ ญาติคนนั้น เพื่อนคนนี้ ถ้าเป็นได้ก็อยากให้ชักชวนให้ท่านได้ปล่อยวาง ให้ท่านให้อภัย

เพราะถ้าเรายังมีอะไรอยู่ มันก็จะต้องมีผลอาจจะเป็นผลในช่วงสุดท้ายของชีวิตก็ได้ ถ้าอารมณ์นั้นยังรุนแรงอยู่ ถ้าเราช่วยให้คนไข้ได้ปล่อยวางก่อนตาย ได้ปล่อยวางความโกรธความโมโหความเคียดแค้น นั่นถือว่าเป็นการตอบแทนบุญคุณที่สำคัญมาก

หน้ารวมหนังสือ “คลายปม ๑” พระอาจารย์ชยสาโร