คำถามที่ ๓

การที่ต้องบงการให้ฆ่าสัตว์ เช่น ปลวกขึ้นบ้านหรือทำลายรังต่อที่มาอาศัยในบ้าน ถือเป็นบาปโดยตรง ไม่ทราบจะหลีกเลี่ยงอย่างไร ทำไปแล้วไม่สบายใจ

คำตอบ

 

เวลาที่โยมสมาทานศีล อาตมาได้อธิบาย บทบาทหน้าที่ของสิกขาบท ในการพัฒนาชีวิต ศีลแต่ละข้อ คือบทฝึกตัวเอง เรามีบทฝึกกาย วาจา เรียกว่าสิกขาบท ส่วนการฝึกจิตใจ จะเป็นเรื่องของการเจริญสติเจริญสมาธิ เป็นต้น เราไม่ถือว่าศีลแต่ละข้อเป็นบทบัญญัติอย่างเช่นในบางศาสนาที่มีบทบัญญัติกี่ประการก็แล้วแต่ เราถือว่ามนุษย์มีสติปัญญาเพียงพอที่จะวางความเป็นอยู่ในทางที่ไม่เบียดเบียนซึ่งกัน และกัน ในทางที่เราสามารถสร้างประโยชน์สร้าง ความสุขแก่กันได้ แล้วไม่ทำบาปกรรม ทางกาย ทางวาจา อันนี้คือ อุดมการณ์

อุดมการณ์ ถือว่าศีลแต่ละข้อ มีส่วนช่วยความเป็นอยู่ในครอบครัว ในชุมชน ในสังคม จะเป็นไปในทางสร้างสรรค์มากขึ้น ก็มีเหตุมีผลอย่างน้ัน อย่างไรก็ตาม บางข้อในบางเวลารักษายาก โดยเฉพาะข้อแรก ถ้าจะให้ละเอียดจริงๆ อันนี้มันจะยาก แม้กระทั่งพระสงฆ์เอง เช่น ในการบริหารวัดใหญ่ วัดป่า บางทีปลวกขึ้นกุฏิ เป็นกุฏิที่ชาวบ้านเขาสร้างให้ด้วยความยากลําบาก กว่าที่จะหาปัจจัยมาสร้างกุฏินี่ใช้เวลา นาน ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย การที่เราปล่อยให้ปลวกกินกุฏิ ก็ถือว่าเป็นการไม่รับผิดชอบต่อเสนาสนะ และไม่เคารพในบุญของโยม ในบางครั้ง ถึงพระไม่ได้ทําเอง เพราะว่าต้องอนุญาตให้ลูกศิษย์ในวัดไปจัดการ

ฉะนั้นความบริสุทธิ์ในศีลข้อที่ ๑ เป็นเรื่องยากมาก คือถ้าจะเคร่งครัดมาก แล้วมันจะเป็นทั้งเคร่ง ทั้งเครียด อย่างเช่น ของศาสนาเชน ญาติโยมบางคนอาจจะเคยไปอินเดีย เห็นนักบวชในศาสนาเชน เดินไปไหนก็ต้องกวาดทาง แล้วต้องเอาผ้าปิดปากเพื่อไม่ให้สัตว์เล็กสัตว์น้อยเข้าจมูก เข้าปากเวลา หายใจ คือถ้าจะเอาถึงที่สุดแล้ว ก็อยู่ได้ยาก อย่างเช่น ขับรถมาที่นี่ ขับรถแต่ละครั้ง แมลงก็ต้องตาย ขับรถไม่ให้แมลงตายได้ไหม ถ้าเป็นอย่างนั้นก็ไม่ต้องไปไหน

เราเอาศีลเป็นมาตรฐาน คือเป็นเครื่องระลึกของสติ เป็นอุดมการณ์ เป็นมาตรฐานชีวิต หมายถึงว่าเมื่อเราอยู่ในเหตุการณ์ที่มีอะไรชวนให้เราฆ่าสัตว์ เราก็จะมีหลักการว่า ไม่ฆ่าก่อน พยายามที่สุดที่จะไม่ทําาลายชีวิต อันนั้นคือความเพียรพยายาม แต่เมื่อถึงที่สุดแล้ว ไม่ไหว คิดทุกวิถีทาง ที่จะแก้ปัญหา โดยไม่เบียดเบียนสัตว์ เมื่อไม่ไหวจริงๆ แล้วต้องยอม ก็ถือว่าเป็นบาปกรรมของคฤหัสถ์ บาปกรรมของผู้ครองเรือน แต่อย่างน้อยเราก็มีความพยายามอยู่ มีความเพียรอยู่ พยายามคิดทุกวิถีทางที่จะไม่ทำก่อน ถึงแม้ว่าจะยากจะลําบาก หรือต้องเสียเงินบ้างก็ยอม แต่ถึงที่สุดแล้วก็ต้องถือว่าเป็นบาปกรรมที่ เลี่ยงไม่ได้ แต่เราไม่มีความยินดีในการฆ่าสัตว์ ไม่ได้ฆ่าสัตว์เพราะหาผลประโยชน์ หรือเพราะขี้เกียจหาทางอื่น เพราะมันสะดวก มันง่าย คือยอมลําบาก แต่สุดท้ายนี่บางคร้ังมันจําเป็น ต้องยอม

จากหนังสือ “คลายปม ๑” (ฉบับปรับปรุง)

หน้ารวมหนังสือ “คลายปม ๑”

78 total views, 0 views today